Tekst: Susanne van Hooft
Foto’s: Jasmijn Slegh

Nog maar kort geleden kwam Excerpts From Chapter 3: The Mind Runs A Net Of Rabbit Paths, de nieuwe plaat van Rats on Rafts uit. De Rotterdamse band voert al jaren zijn eigen koers. Een voorbeeld van die eigenheid is dat het laatste album op het eigen label Kurious Recordings werd uitgebracht en helemaal analoog is opgenomen. En vol goede moed heeft de band ook nog eens een aantal optredens in de maanden april en mei aangekondigd. Hoog tijd voor een gesprek met zanger David Fagan.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: jullie album is analoog opgenomen. Waarom is het voor jullie muziek nou zo belangrijk om het op deze manier aan te pakken?
‘Er blijft zoveel meer gevoel in het geluid hangen wanneer je het analoog opneemt en direct van de mastertape snijdt. De hele beleving van de band gaat om het vinyl. Natuurlijk ontkom je niet meer aan digitaal, maar voor ons is dat het niet. Ik kan wel technische details geven, maar het beste kun je gewoon je oren gebruiken. Je kunt onze cd en elpee allebei beluisteren en dan zal je merken dat er verschil is in geluid en de kwaliteit ervan. Het viel mij voor het eerst op toen ik originele platen uit de jaren zeventig of tachtig begon te kopen van albums die ik als tiener op cd had gekocht. Die klonken dan opeens zo gaaf. Als het signaal helemaal analoog blijft, dan houd je een bepaalde kwaliteit die essentieel is van bepaalde muziek. Bij digitalisering verdwijnt een bepaald gevoel en er zit een twist in het karakter. Het is ook wel logisch dat alles anders wordt als je geluid in nullen en enen verandert.’

Inmiddels is de albumrelease al even achter de rug. Hoe is het voor jullie geweest al die tijd zonder concerten?
‘Het voelt alsof de hele fysieke dimensie echt verdwijnt. Ik begin er een raar gevoel bij te ontwikkelen. Normaal heb je met een albumrelease veel live optredens. Mensen zeggen tegen elkaar: “heb je dat nieuwe album al gehoord?” En in platenzaken zijn de platen te zien. Met het wegvallen van de live optredens valt ook het hele ding waar je het voor doet weg. We hebben wel wat live sessies gedaan, een 2 Meter Sessie en een Eurosonic-sessie. Je ziet dat daar wel veel aandacht voor is. Mensen laten dan wel weten dat ze zitten te wachten op shows.’

Jullie liedjes lijken zich steeds te ontspinnen en een verhaal te vertellen. Als we naar de plaat luisteren, dan lijkt over alles nagedacht. Lukt het dan toch nog om live te improviseren of wil je alles precies zo laten horen als op de plaat?
‘Niet alles, maar ook veel op de plaat is ontstaan uit improvisatie. Sommige dingen zijn last minute opgenomen en al improviserend hebben we keuzes gemaakt. Als we live spelen, willen het gevoel van het album wel vasthouden, maar dat vertalen naar hoe het live werkt. Dat betekent dat we niet per se de volgorde van een plaat aanhouden en ook niet per se de lengte van de nummers. Het is nu eenmaal anders of je thuis naar een plaat luistert of dat je de liedjes tijdens een optreden hoort. We moeten het live anders invullen, maar dat vind ik juist ook heel leuk: om te kijken hoe je van iets dat je hebt, nóg iets beters kunt creëren.
Improvisatie is zeker nog wel een belangrijk onderdeel maar niet meer zo prominent als het vroeger was. Bij optredens spreken we een paar dingen af, waar iets begint bijvoorbeeld. Maar het leukste is om over de tussenstukken geen afspraken te maken. Dat dwingt iedereen om tijdens een optreden daar scherp op te reageren en goed de focus er bij te houden. Het interessantste bij een optreden is natuurlijk als iemand een snaar breekt, vooral bij de basgitaar of als er iets misgaat bij de drums. Dan is wel de regel om verder te spelen, dus dan zie je maar hoe je je daar weer uit kunt werken. Dat zijn interessante momenten waarmee je je kunt onderscheiden. Het kan alleen maar bevorderlijk zijn voor de energie en de focus die je met elkaar hebt. En het is ook een uitdaging, want als iemand het voortouw neemt, dan zal je daar in mee moeten gaan.’

Wat was het moment met de meeste kunst -en vliegwerk in een show?
‘Dat zijn best veel momenten. De afgelopen jaren valt het wel mee, maar in 2015 toen we op Incubate speelden, ging er iets kapot. Volgens mij was er iets met de versterker en moesten we doorspelen terwijl dat vervangen werd. Toen ontstond er een heel nieuw stuk muziek. Op die manier zijn er wel veel liedjes ontstaan. We hebben wel vaker dat we per ongeluk iets spelen. Ik denk altijd dat het heel belangrijk is om toeval niet te onderschatten. Als er iets bij toeval gebeurt, dan is belangrijk om te herkennen wat er gebeurt, zodat je dat later weer kunt gebruiken. Dat is dan deel twee: om het goed om te slaan.’

En geeft dat een kick en geniet je daarvan? Of sta je met zweethanden?
‘In het begin denk je wel even: shit, wat gebeurt hier? En dan ga je het invullen. Maar als je dat aan het invullen bent en je bent alleen maar geconcentreerd bezig, dan verdwijnt alles om je heen. Pas als je daar klaar mee bent en je realiseert je dat het probleem nog niet verholpen is, dan ga je je wel weer zorgen maken (lacht).’

Wat bepaalt volgens jou of een optreden goed wordt?
‘Je bent afhankelijk van het publiek, althans, ik vind niet dat je je afhankelijk moet maken van publiek, maar de zaal kan invloed hebben. Wat er spontaan gebeurt. Het leuke van live is dat alles kan gebeuren. Ik houd van het idee dat er elk moment iets helemaal mis kan gaan. Ik wil dat ook wel beleven als ik bij een optreden aanwezig ben, dat er iets unieks gebeurt. We hebben wel veel optredens meegemaakt die goed of slecht eindigden. Je kunt zo hard naar een optreden toewerken, maar soms heb je gewoon je dag niet. Dan ben je al chagrijnig voordat je optreden is begonnen en dan kan het ook niet meer goed komen. En soms denk je dat het niet meer goed komt en dan flipt het toch op de een of andere manier.’

Heb je een voorbeeld van een optreden dat heel verrassend uitpakte?
Een voorbeeld is het optreden in Brest, in Frankrijk. Een van de laatste optredens voor corona. Dat was apart. Die Fransen deden alles relaxed en goed. We hadden heerlijk gegeten en we hadden zeeën van tijd, ruim tijd om te soundchecken en alles. Toen moesten we op en stond opeens die zaal vol en ik voelde meteen: dit is foute boel. Ze hebben het ons veel te relaxed gemaakt en ons energieniveau veel te laag gehouden. Dan moeten we er een schep bovenop doen. En ik heb heel erg mijn best gedaan en het publiek leek het goed naar zijn zin te hebben, maar de hele band had hetzelfde gevoel daarna. We waren niet op het energieniveau gekomen waar we hadden willen zijn. Andersom heb ik het ook meegemaakt. Ik kan me een optreden in Brighton herinneren. Dat ik zwaar geïrriteerd was en ik stond te schelden tegen de geluidsman en die stond mij uit te schelden. Vervolgens gingen we de show spelen en die stond als een huis. Omdat die energie er dan inkomt. Dus het kan beide kanten op.’

Jullie laatste album heet ‘Excerpts From Chapter 3 The Mind Runs A Net Of Rabbit Paths’. Wat betekent die titel eigenlijk?
‘Het is een gedeelte dat ik uit een boek had, wat weer verbasterd was naar een liedje, maar in principe slaat het op het pad door je hersenen waarmee verschillende verbindingen worden gelegd. Een konijnenpaadje. Maar in je hoofd zitten natuurlijk allerlei luikjes. Iets wat je triggert, maakt ergens anders weer een deurtje open. Dat is waar het naar refereert.’

Dat je ergens uitkomt waar je dat niet had verwacht, net als bij toeval en bij dromen. Daar gaan ook nummers van jullie album over.
‘Dat is zeker een gedeelte van de plaat. Hoe willekeurig dingen kunnen zijn, dat je geen vat op je onderbewuste hebt. ‘Where Is My Dream‘ is eigenlijk opgebouwd uit verschillende fases van een droom. Wat ik interessant vind, is dat je wakker kunt worden midden in een droom en kunt denken: dat was een leuke droom, ik droom nog even verder. En dat het dan verandert in een nachtmerrie. Je belandt nooit meer in hetzelfde verhaal; er is altijd een twist. Ik denk dat dat nummer eigenlijk een primitieve vertolking van dat gevoel is.’

Je hebt het over toeval en dromen, is het geestelijk leven belangrijk voor je?
‘Bedoel je het spirituele? Nee, dat niet echt. Ik ben vrij nuchter, niet religieus. Maar je moet wel bepaalde filosofieën nastreven om een fictieve waarheid te creëren waarin je kunt functioneren. Het verschil met iemand die gelovig is, is dat ik het niet zie als de waarheid. Ik zie het als mijn waarheid die ik moet creëren om in te werken. Ik ben me ervan bewust dat het in mijn hoofd leeft.’

Hoe je tegen dromen aankijkt en naar de fictieve waarheid die je creëert neem je mee in je muziek, maar het is voor jou vooral iets individueels?
‘Ja, absoluut. En terugkomend op dat analoge verhaal waarvan ik denk dat er een wetenschappelijke waarheid in ligt: ik geloof ik ook niet dat dat voor iedereen van belang is.’

Je hebt het nu al een paar keer over de waarheid. In hoeverre is waarheid belangrijk voor je?
‘De waarheid? Nou ja, eerlijkheid waardeer ik enorm en daarnaast waarheid en realiteit. Ik vind het interessant hoe onze hersenen ons uit de waarheid kunnen halen, en uit de realiteit. Dat is een interessant getouwtrek.’

En dat spanningsveld en surrealisme zien we terugkomen op jullie album.
‘Ja, ik had in die periode nogal last van stemmingswisselingen. De ene dag kon ik een muziekstuk horen en vond ik het helemaal te gek en de volgende dag dan had ik het eigenlijk al in de prullenbak gegooid. Dus dat alleen al was van grote invloed op de vraag: wat vind je er nou echt van? Uiteindelijk is het wel goed gekomen. Je mist dan waarschijnlijk wel focus of er zijn andere dingen aan je hoofd die ervoor zorgen dat je je niet goed kunt concentreren.’

Hoe weet je dat je geen parels hebt weggegooid?
Dat weet je nooit. Ik denk het niet. We hebben niet veel weggegooid. Het Tokyo liedje (Tokyo Music Experience) hadden we bijna niet op de plaat gezet. Dat vonden we meer een echte single en daarom konden we er moeilijk een plaats voor vinden op het album. Gaandeweg bleek dat het nummer juist een ingrediënt aan het album toevoegde dat het wel nodig had. Nu vind ik het een van de krachten van de elpee, juist doordat het de diversiteit brengt.’

Tourdata Rats on Rafts:
09-04 – Groningen – Vera
15-04 – Nijmegen – Doornroosje
08-05 – Eindhoven – Effenaar
14-05 – Rotterdam – Rotown
15-05 – Rotterdam – Rotown
04-06 – Utrecht – De Nijverheid
06-06 – Amsterdam – Paradiso

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *